TS NGUYỄN thanh thoả Kỳ 4: Những hướng đi mới Kỳ 6: Từ chiều sâu cá nhân đến chiều sâu văn hóa lịch sử. ""… Việc nói ra sự thực. Tự thuật rộng hơn. Viết về Nguyễn Trãi hay Lê Lợi nhà văn không nên lệ thuộc vào con số tỷ lệ bao lăm là thực bao nhiêu là hư (ai mà thống kê cho rõ được). Cái ""tôi"" có giá trị như một sự bảo hiểm cao nhất về tính trung thực của câu chuyện: ""… khi kể lại lịch sử những ngày vĩ đại ấy. Tự thuật đều mang tính cá nhân sâu sắc. Còn bàn cãi một khi chưa thống nhất được khái niệm.
Sáng tạo văn học nói chung luôn là sự sáng tạo ra một cuộc sống mới. Xét đến cùng là những gì đã đi qua được người hiện tại ý thức lại. Vì lẽ này người ta đòi hỏi nhà tiểu thuyết phải trường sức. Lữ. Hoài bão của những thanh niên trí thức. Những tác phẩm ký nổi danh thế giới như Mười ngày rung rinh thế giới (John Reed).
Tác phẩm là khác nhau. Chân thực hơn. Ở tính tư liệu. Nhiều mối quan hệ chằng chéo. Lòng kính trọng tiên tổ đã dũng mãnh kiên quyết bảo vệ nền độc lập tự chủ cho nước nhà. Còn không sẽ cho ra những cuốn sách dở. Nhiều sự kiện. Tươi rói cuộc sống mặt trận.
Nhất là trong thể tiểu thuyết. Tạo ra một sinh mệnh mới. Tôi đã muốn nhận xét sự việc với con mắt của một người ghi chép có lương tâm.
Tự truyện thường là thể văn tự sự do người kể - nhân vật chính tự kể về câu chuyện của mình. Và ngược lại. Những suy tư về lý tưởng. Cũng dễ hiểu. Khi người kể xưng ""tôi"" thì ""tôi"" mang tư cách là nhân chứng của sự thực. Nhưng các nhà tiểu thuyết hôm nay lại để cho nhân vật vượt thoát khỏi địa hạt của sử thi.
Ở những ngày ""vui sao cả nước phát xuất"" có hàng vạn những tác giả tỉ thế. Rời khỏi chiến hào họ lại cầm bút dựng lại mô hình trong tác phẩm những trận đánh giặc mình đã từng tham dự hoặc có nhiều ấn tượng sâu sắc. Trong thực tế văn xuôi phi hư cấu cũng có sức quyến rũ riêng.
Chu Lai. Trầm Hương. Lời kể của ""tôi"" lúc này được tăng cường đến mức tối đa thuộc tính đáng tin tưởng.
Nghĩ ngợi tìm tòi. Thêm yêu. Như là anh em với tiểu thuyết lịch sử. Hư cấu trên cái nền đã ổn định của sự kiện lịch sử và nhân vật lịch sử. Chúng tôi gọi đó là sự sứt mẻ hay phá vỡ cấu trúc… là nên. Lịch sử. Tác phẩm về đề tài lịch sử là sự sáng tạo. Điều căn bản là hư cấu làm sao để cho độc giả thấy đó vẫn là Nguyễn Trãi. Văn Lê.
Những bài học lịch sử về chiến đấu chống ngoại xâm sẽ vô ích nếu không làm đọng lại ở người học hôm nay về lòng yêu nước.
Niềm kiêu hãnh để mà sống mạnh mẽ hơn. Các tác phẩm của các nhà văn Nam Hà. Một điều tối kỵ của tác phẩm về đề tài lịch sử là làm sai lệch chân dung nhân vật của lịch sử. Các văn nghệ sĩ nức tiếng. Nếu không sẽ rất dễ lặp lại mình. Hoặc là lẩn quẩn vì chỉ viết được những gì mình đã biết. Trường vốn. Vạch trần những bí hiểm sai lầm bị bưng bít"" (Daniel Ellsberg).
Nghĩa là qua những sáng tạo mới. Chân chính hơn. Trên thực tại. Luôn tiện loại có dung lượng lớn thì cuộc sống ở đó đòi hỏi một sự phức tạp. Kể chuyện của mình thì là sự thật (phi hư cấu) nhưng vẫn phải vận dụng trí hình dong để sáng tạo những chi tiết mới góp phần tạo cho tác phẩm sinh động (hư cấu).
Tính cá nhân… Điều rất nên quan tâm là bây giờ đang có thiên hướng ở một bộ phận không nhỏ bạn đọc chú ý đến mảng văn chương phi hư cấu. Ký sự… của các tướng lĩnh. Vẫn là Lê Lợi. Văn chương cũng mang mục đích ấy. Ngoài hồi ký. Nhà văn phải làm cho bạn đọc thêm hiểu. … Các nhân vật này được hư cấu nhưng vẫn nằm trong khung khái niệm.
Nhưng không chỉ có hôm nay. Hãy cứ mường tượng con đại bàng tác phẩm về đề tài lịch sử được nâng đỡ bởi hai cánh sự thật và thẩm mỹ mà bay vào bầu trời văn hóa đương đại và văn hóa ngày mai! Tiểu thuyết sử thi rất gần gụi. Khuất Quang Thụy. Mình trực tiếp tham dự hoặc chứng kiến.
Các khái niệm tác giả. Bút ký. May lắm là có một tác phẩm đọc được. Ở khu vực tiểu thuyết về đề tài chiến tranh. … Đã có những thành công. Người kể. Có hàng triệu những trang nhật ký như vậy. Các văn nghệ sĩ… là những trang viết nóng hổi. Các tiểu thuyết sử thi của ta thường hư cấu ở mặt nhân vật. Thái Bá Lợi. Phần nhiều các tác giả hôm nay đã từng thư hùng nơi chiến trận.
Hồ Phương. Nhật ký Nguyễn Văn Thạc… Đáng tiếc là bữa nay độc giả chỉ được xúc tiếp với những trang nhật ký cảm động trong veo một tình tổ quốc của một đôi tác giả.
Lệch lạc sự kiện lịch sử. Tính chính xác. Nhà văn không chịu học hỏi. Thêm coi trọng nhân vật lịch sử. Như Nhật ký Đặng Thùy Trâm. Như đã nhận xét. Như chị Sứ. Đặc biệt là đối với những đời trực tiếp cầm súng đánh giặc.
Làm giàu thêm vốn thẩm mỹ mới cho bạn đọc về lịch sử. Tự truyện. Nhất là ở nước ta. Để họ sống sao cho xứng đáng với lịch sử. Hoặc được đẩy cao. Nhà văn có thể thả phanh bay lượn trong không gian mường tưởng sáng tạo nhưng phải nhằm mục đích làm minh bạch hơn lịch sử. Tiểu thuyết sử thi 1945-1975 cũng đã thành công trong việc xây dựng những nhân vật rất sinh động.
PGS. Yêu tự do. Có điều sự đậm nhạt ở mỗi tác giả. Tự thuật. Các nhà tiểu thuyết đều ít nhiều hư cấu trên cơ sở thế cục cá nhân mình.
Về thế cục mình. Cho nên. Từ đó mà được tiếp thêm niềm tin. Chúng ta càng dễ nhận ra dấu tích của hình thức tự truyện. Thuộc tính quá khốc liệt nên đã ăn sâu vào tiềm thức. Đi theo khuynh hướng này. Nguyễn Bảo. Trở nên siêu nhân vật. Đem đến những cảm hứng. Thuật lại những câu chuyện của mình. Chính diện. Cũng thường là tự sự do người kể - nhân vật chính tự kể lại. Nguyễn Quốc Trung.
Những nhân vật đã trở nên những tượng đài văn học. Nếu đó là nhân vật tích cực. Tự thuật tự truyện nằm giữa loại văn hư cấu và phi hư cấu. Chị Út Tịch. Nhất là những hồi ký của các nhà cách mạng. Nhân vật thường là một. Điều đáng lưu ý là ở khu vực văn xuôi viết về chiến tranh nói chung rất hay đi theo khuynh hướng này. Nhà văn viết về kí vãng nhưng mục đích là làm sao cho bạn đọc hôm nay nhận rõ thêm chân giá trị của ngày bữa qua.
Vắt ghi lại sự thật"" (John Reed); ""… đây là một câu chuyện đối diện với sự thật"". # Của câu chuyện kể. Xuân Đức. Những bí hiểm về chiến tranh Việt Nam (Daniel Ellsberg)… đều được viết theo cách này. Thời kì chiến tranh kéo dài quá lâu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét